ABD’nin en büyük market teslimat platformlarından Instacart, tüketicileri yanıltıcı reklam ve üyelik uygulamalarıyla aldattığı iddiaları üzerine ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ile uzlaşmaya gitti. Şirket, soruşturmayı kapatmak için 60 milyon dolarlık iade ödemesi yapmayı kabul etti.
FTC’nin açıklamasına göre Instacart, özellikle “ücretsiz teslimat”, “%100 memnuniyet garantisi” ve Instacart+ deneme üyeliği gibi pazarlama mesajlarıyla tüketicilerde yanlış bir beklenti yarattı ve bazı durumlarda kullanıcıların iade haklarını fiilen kullanmasını zorlaştırdı.
Bu uzlaşma, çevrim içi teslimat ve abonelik tabanlı platformların şeffaf fiyatlandırma ve açık onay (clear consent) yükümlülüklerinin ABD’de giderek daha sıkı denetlendiğini gösteren önemli bir emsal niteliği taşıyor.
Instacart Nedir?
Instacart, market ve perakende alışverişini online sipariş + hızlı teslimat modeliyle sunan bir teknoloji ve lojistik platformudur. Kullanıcılar Instacart uygulaması veya web sitesi üzerinden bulundukları bölgedeki süpermarketlerden, zincir marketlerden, eczanelerden ve bazı özel perakendecilerden alışveriş yapar; siparişler Instacart’ın sözleşmeli alışveriş görevlileri (shoppers) tarafından mağazadan toplanır ve genellikle aynı gün hatta saatler içinde müşteriye teslim edilir. Şirket, gelirini teslimat ücretleri, hizmet bedelleri, abonelik modeli (Instacart+) ve perakendecilerden aldığı komisyonlar üzerinden elde eder. Basitçe Instacart, fiziksel marketleri dijital bir arayüz ve dağıtım ağıyla birleştiren, ABD merkezli bir online market ve teslimat altyapısı sağlayıcısıdır.
FTC Instacart’ı neden soruşturdu?
FTC’ye göre Instacart’ın ihlal ettiği başlıca alanlar şunlar:
“Ücretsiz teslimat” iddiası gerçeği yansıtmıyordu
Komisyon, Instacart’ın reklamlarında öne çıkardığı “ücretsiz teslimat” ifadesinin yanıltıcı olduğuna hükmetti. Bunun nedeni, kullanıcıların sipariş tutarına %15’e kadar çıkabilen zorunlu hizmet bedelleri eklenmesiydi. FTC’ye göre bu bedeller, tüketicilere net şekilde açıklanmadı.
“%100 memnuniyet garantisi” uygulamada karşılık bulmadı
Instacart, müşterilere tam iade izlenimi veren bir garanti sunduğunu iddia etse de FTC;
- geciken teslimatlar
- eksik ürünler
- profesyonel olmayan hizmetler
gibi durumlarda tam iadenin çoğu zaman sağlanmadığını tespit etti.
İade seçenekleri kullanıcıdan gizlendi
FTC, Instacart’ın sorun bildirimi yapılan self-servis menülerde nakit iade seçeneğini arka plana ittiğini, kullanıcıların çoğu zaman yalnızca platform içi kredi alabileceklerini düşündüğünü belirtti.
Instacart+ deneme süreci şeffaf değildi
Ücretsiz deneme üyeliğine kayıt olan kullanıcılara, deneme bitiminde otomatik ücretlendirme yapılacağı yeterince açık şekilde belirtilmedi. Bu nedenle bazı kullanıcılar, açık rızaları olmadan ücretlendirildi.
60 milyon dolarlık uzlaşma ne anlama geliyor?
Uzlaşma kapsamında:
- Yanıltıcı uygulamalardan etkilenen kullanıcılara toplam 60 milyon dolar iade yapılacak
- Instacart, pazarlama mesajlarını ve üyelik süreçlerini daha şeffaf hale getirmek zorunda kalacak
- FTC, Instacart’ın benzer uygulamaları tekrar etmesini yasaklayan bağlayıcı koşullar getirdi
FTC Tüketici Koruma Bürosu Direktörü Christopher Mufarrige, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“FTC, çevrim içi teslimat ve abonelik hizmetlerinin fiyatlandırma ve koşullar konusunda tüketicilerle açık ve dürüst şekilde rekabet etmesini sağlamaya kararlıdır.”
AI fiyatlandırma tartışmaları da gündemde
Bu uzlaşma, Instacart’ın yapay zekâ destekli fiyatlandırma aracı nedeniyle eleştirildiği bir döneme denk geldi. Yakın tarihli bir araştırma, platformun:
- aynı mağazada
- aynı ürün için
- farklı kullanıcılara
farklı fiyatlar gösterebildiğini ortaya koymuştu.
Instacart, fiyatların perakendeciler tarafından belirlendiğini ve AI testlerinin rastgele yapıldığını savunsa da Reuters, FTC’nin bu AI fiyatlandırma aracıyla ilgili ayrı bir resmî soruşturma başlattığını bildirdi.
Instacart – FTC Uzlaşması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Instacart neden FTC’ye 60 milyon dolar ödüyor?
Tüketicileri yanıltıcı reklam, gizli ücretler ve şeffaf olmayan üyelik uygulamaları nedeniyle.
“Ücretsiz teslimat” neden sorun oldu?
Çünkü kullanıcılar siparişe eklenen zorunlu hizmet bedelleri konusunda açık şekilde bilgilendirilmedi.
Instacart+ deneme üyeliği neden eleştirildi?
Deneme bitiminde otomatik ücretlendirme yapılacağı net şekilde belirtilmedi.
Kullanıcılara iade nasıl yapılacak?
FTC uzlaşması kapsamında etkilenen kullanıcılara doğrudan para iadesi sağlanacak.
Instacart suçlamaları kabul etti mi?
Hayır. Şirket usulsüzlük iddialarını reddetti ancak uzlaşmayı kabul etti.
Bu karar diğer platformları etkiler mi?
Evet. Uber Eats, DoorDash ve Amazon gibi platformlar için emsal teşkil ediyor.
AI fiyatlandırma sistemi de soruşturuluyor mu?
Evet. FTC, Instacart’ın AI tabanlı fiyatlandırma aracına yönelik ayrı bir soruşturma başlattı.
Türkiye’de benzer bir risk var mı?
Evet. Abonelik, “ücretsiz deneme” ve gizli ücret uygulamaları Türkiye’de de yakından izleniyor.
FounderN Kimdir?
FounderN, girişimcilik dünyasının en güncel haberleri, inovasyon odaklı içerikleri ve ekosistemin her bir parçasına değer katan çalışmalarıyla, faaliyet gösteren dinamik bir dijital medya platformudur. 2020 yılında “Girişim Haberleri” adıyla başlayan serüvenimiz, Eylül 2024 itibarıyla FounderN kimliği ile, girişimcilik ekosisteminin ilham veren dinamik sesi olma yolculuğuna devam ediyor. FounderN; teknoloji, girişim ve yatırım dünyasındaki gelişmeleri yaratıcı ve yenilikçi bir perspektifle sunarak iş dünyasının liderlerini, yatırımcılarını ve girişimcilerini sizlerle bir araya getirir.
FounderN olarak misyonumuz, yalnızca yaşanan son gelişmeleri paylaşmak değil, okurlarımızı bu gelişmelerin aktif bir parçası haline getirmek ve ekosistemin sürdürülebilir büyümesine katkı sağlamaktır. Ekosistemdeki en yeni gelişmelerden haberdar olmak, büyüyen bu topluluğun bir parçası olmak istiyorsanız, bültenimize abone olabilir, sosyal medya hesaplarımızdan bizi takip ederek ilham dolu bu yolculuğa katılabilirsiniz.
Bizimle Keşfetmeye Devam Edin: İlginizi çekebilecek diğer #Teknoloji Haberleri için tıklayın!
Foundern LinkedIn hesabına buradan ulaşabilirsiniz.
Foundern Instagram hesabına buradan ulaşabilirsiniz
