Kuantum, evrenin atom altı düzeyde nasıl davrandığını açıklayan bir fizik alanıdır.
Fizik bunu şu şekilde tanımlar:
Enerji, madde ve bilgi; kesintisiz değil, paketler (kuantalar) halinde var olur.
Kuantum fiziğinin en çarpıcı deneylerinden biri ise çift yarık deneyidir. Bu deney, ışığın ve maddenin doğasının sandığımızdan çok daha tuhaf olduğunu gösterir. Bir kaynaktan (ışık ya da elektron gibi parçacıklar) çıkan parçacıklar, önlerinde iki dar yarık bulunan bir perdeye gönderilir. Yarıkların arkasında ise sonuçların gözlemlendiği bir ekran yer alır.
Deneyin en şaşırtıcı kısmı şudur:
Ortaya çıkan sonuç, bakıp bakmamamıza göre değişir.
Hadi bu tanımlamaları anlamlandırmak içi deneyi, gözlem varken ve gözlem yokken oluşan sonuçlar üzerinden inceleyelim.
Gözlem Yokken
• Elektronlar ya da fotonlar dalga gibi davranır
• İki yarıktan aynı anda geçmiş gibi olurlar
• Ekranda girişim deseni oluşur (dalga izi)
Gözlem Varken
(Hangi yarıktan geçtiğini ölçersek)
• Parçacık dalga davranışını kaybeder
• Sadece tek bir yarıktan geçmiş gibi davranır
• Girişim deseni yok olur
Yani gözlem, fiziksel gerçekliği etkiler. Atom altı parçacıklar gözlemlenene kadar kesin bir konumda değildir.
Sadece bakmak, sonucu değiştirir.
Peki bunun girişimcilik ekosistemiyle bir bağlantısı sizce var mı?
Bilimsel olarak düşündüğümüzde, elbette birebir bir ortaklık yok.
Bu yüzden bakış açımızı değiştirelim ve meseleyi birebir benzetme değil, zihinsel bir model olarak ele alalım.
1. Olasılıklar Evresi – Fikir Aşaması
Çift yarıkta:
Bir parçacık, gözlemlenene kadar birden fazla olasılıkta vardır.
Girişimcilik ekosisteminde:
Bir fikir aynı anda;
• Ürün
• Platform
• Hizmet
• İçerik
• Sosyal girişim
olma potansiyeline sahiptir.
Fikir aşamasında belirsizlik bir hata değil, doğal bir durumdur.
2. Yarıklar – Ekosistemin Kapıları
Çift yarıkta:
Parçacığın geçebileceği sınırlı yolları temsil eder.
Girişimcilik ekosisteminde:
• Fonlar
• Network
• Kuluçka merkezleri
• Hızlandırıcı programlar
Her fikir her yarıktan geçemez; uyum gerekir.
3. Gözlem – Karar ve Ölçüm
Çift yarıkta:
Ölçüm yapıldığında dalga davranışı sona erer ve tek bir yol seçilir.
Girişimcilik ekosisteminde:
• “Bu işe başlıyorum”
• “Bunu satıyorum”
• “Bunu paylaşıyorum”
• “Bu modeli deniyorum”
dediğin anda, olasılık dalgası çöker.
Karar vermek, diğer ihtimalleri ortadan kaldırır ama ilerlemeyi başlatır.
4. Girişim Deseni – Ekosistemin Doğası
Çift yarıkta:
Ortaya çıkan sonuç tek bir çizgi değil, karmaşık bir desendir.
Girişimcilik ekosisteminde:
• İlk deneme tutmaz
• İkinci kısmen çalışır
• Üçüncü beklenmedik bir yerden açılır
Başarı doğrusal değil, dağılımsaldır.
5. Aşırı Gözlem – Yaratıcılığın Zayıflaması
Çift yarıkta:
Sürekli gözlem, dalga davranışını yok eder.
Girişimcilik ekosisteminde:
• Sadece metrik odaklılık
• Kısa vadeli ROI baskısı
• “Hemen büyü” zorlaması
• “Henüz yeterince iyi mi?” sorusu
arttıkça:
• Risk alma azalır
• Yaratıcılık düşer
• Cesaret kırılır
Bazı fikirler sessizce gelişmek ister. Aşırı ölçüm, erken aşama inovasyonu boğar.
6. Gözlemci Etkisi – Ekosistemin Aktörleri
Çift yarık deneyi bize şunu söyler:
Gözlemci, sistemin dışı değil; bir parçasıdır.
Girişim ekosistemindeki gözlemciler:
• Yatırımcılar
• Medya
• Regülatörler
• Mentörler
• Büyük şirketler
Ekosistem, onu izleyenler tarafından şekillenir.
Sen sadece “iş kuran” biri değilsin; sen ürünün bir parçasısın. İnancın, korkun ve disiplinin sonucu değiştirir. Aynı fikir, iki farklı girişimcide bambaşka sonuçlar doğurabilir.
Bu maddeler bize şunu gösterir:
Girişim ekosistemi, gözlemlenene kadar olasılıklardan; gözlemlendiği anda kararlardan oluşur. Tıpkı çift yarık deneyinde olduğu gibi, sonuç bakıp bakmamamıza göre değişir.
Sizce de evren sandığımızdan daha tuhaf değil mi?
FounderN Kimdir?
FounderN, girişimcilik dünyasının en güncel haberleri, inovasyon odaklı içerikleri ve ekosistemin her bir parçasına değer katan çalışmalarıyla, faaliyet gösteren dinamik bir dijital medya platformudur. 2020 yılında “Girişim Haberleri” adıyla başlayan serüvenimiz, Eylül 2024 itibarıyla FounderN kimliği ile, girişimcilik ekosisteminin ilham veren dinamik sesi olma yolculuğuna devam ediyor. FounderN; teknoloji, girişim ve yatırım dünyasındaki gelişmeleri yaratıcı ve yenilikçi bir perspektifle sunarak iş dünyasının liderlerini, yatırımcılarını ve girişimcilerini sizlerle bir araya getirir.
FounderN olarak misyonumuz, yalnızca yaşanan son gelişmeleri paylaşmak değil, okurlarımızı bu gelişmelerin aktif bir parçası haline getirmek ve ekosistemin sürdürülebilir büyümesine katkı sağlamaktır. Ekosistemdeki en yeni gelişmelerden haberdar olmak, büyüyen bu topluluğun bir parçası olmak istiyorsanız, bültenimize abone olabilir, sosyal medya hesaplarımızdan bizi takip ederek ilham dolu bu yolculuğa katılabilirsiniz.
Bizimle Keşfetmeye Devam Edin: İlginizi çekebilecek diğer #Gündem Haberleri için tıklayın!
Foundern LinkedIn hesabına buradan ulaşabilirsiniz.
Foundern Instagram hesabına buradan ulaşabilirsiniz.
